Harald Jung, ondernemer
Herbert W. Richter, ontwerper

In gesprek: Harald Jung en Herbert W. Richter

Ontstaan en succes van een klassieker


Meneer Richter, u bent opgeleid tot grafisch vormgever. Hoe bent u destijds begonnen aan de opdracht om een lichtschakelaar te ontwerpen en hoe kwam u uiteindelijk aan deze vorm?

Herbert W. Richter: in principe is de basisvorm bijna als vanzelf ontstaan: de firma JUNG wilde een groot schakelaar oppervlak. Ik heb daarop de techniek gevraagd, hoe groot het vlak maximaal zou kunnen zijn. Vanuit de technische gegevens, de grootst mogelijke steekmaat van binnen van 71 x 71 millimeter en de totale afdekking van 81 x 81 millimeter, ontstond de mogelijkheid van het volgende design: een bedienoppervlak van 70 x 70 millimeter met 5 millimeter raam eromheen. 

De schakelaar oogt zeer grafisch. Kan men zeggen, dat hij er zo uitziet omdat hij is vormgegeven door een graficus?

Herbert W. Richter: Ja, natuurlijk, maar dat is op zich niets negatiefs

Achteraf gezien is dat zowaar erg positief. Heeft u destijds bedacht wat u met uw ontwerp zou bewerkstelligen?

Herbert W. Richter:
Nee, niet in het minst. Dat blijkt ook uit de catalogus van destijds. Wij hebben LS 990 destijds slechts met één pagina geïntroduceerd, want we wilden eerst maar voorzichtig testen of het programma überhaupt zou aanslaan. Er werd ook niet veel ophef over gemaakt, zoals in de trant van: we hebben daar toch een nieuwe productlijn gemaakt! Zo was het programma lange tijd slechts één van vele bij JUNG. Pas in de laatste 25 jaar heeft het zich buitenproportioneel ontwikkeld.

Tegenwoordig is het programma zeer geliefd bij architecten. Had u deze doelgroep destijds ook speciaal voor ogen of wilde u gewoonweg de best mogelijke schakelaar, naar de wensen van de klant, vervaardigen?

Herbert W. Richter:
beide. Op grond van mijn achtergrond als graficus vond ik een no nonsens, rechtlijnige vorm natuurlijk heel belangrijk, die het logischerwijs ook bij architecten goed doet. Dat geldt echter voor elk productontwerp: een duidelijk vorm en een uiterlijk dat de functie toont en ondersteunt, is op de lange termijn altijd de beste oplossing. 
Harald Jung: Precies zo dacht mijn vader Siegfried Jung ook.

Hoe belangrijk is LS 990 momenteel binnen het bedrijf?

Harald Jung: LS 990 is het best lopende programma. Hiervan zijn er ook de meeste varianten. LS biedt gewoon heel veel mogelijkheden, om in een afdekraam op te nemen. Daarbij zijn in de branche steeds geruchten dat we zouden stoppen met het LS programma. Eenvoudigweg omdat we onze concurrenten zo geïrriteerd hebben met ons succes en met de continue uitbreidingen zoals nieuwe materialen en nieuwe kleuren.

Herbert W. Richter:
we moeten echter ook erkennen dat er trends zijn die een golfbeweging maken. Zo heeft ook dit programma in de afgelopen 50 jaar steeds weer hoogte- en dieptepunten gekend – en zo zal het ook doorgaan. Op dit moment maakt de ontwikkeling van smaken (en daarmee LS) een opwaartse trend mee, ik hoop dat dit nog lang blijft duren.

Hoe kwamen jullie op materialen zoals aluminium, roestvrij staal, of de uitvoering in zwart?

Herbert W. Richter: het idee van de zwarte ramen kwam van een architectenburo - Architecturbüro schneider+schumacher. Dat geldt ook voor het LS programma in lichtgrijs, dat een wens was van Norman Foster voor de Rijksdag in Berlijn. Ook de uitvoeringen in aluminium (Aluminium) en roestvrij staal (Edelstaal) zijn ontstaan door vragen van architecten voor concrete projecten.

Harald Jung:
Soms komen ook concurrenten met innovaties op de markt, waarop we moeten reageren. Met nieuwe materialen bijvoorbeeld of alleen kleuren. Les Couleurs® Le Corbusier kwam in principe via onze marketingafdeling. En ik geef toe dat ik destijds onderschat heb wat voor een succes dit zou worden bij architecten en interieurarchitecten. Andere innovaties zoals LS ZERO zijn direct bij ons ontwikkeld. Wij hebben erkend dat de trend in de interieurinrichting zich op ultra vlak richtte en besloten om daarop te reageren. En dat natuurlijk met het programma dat daarvoor voorbestemd is.
 

Harald Jung, Entrepreneur
Herbert W. Richter, Designer
En wat komt er hierna?

Harald Jung:
momenteel gaat het er voornamelijk om, om de verschillende elektronische toepassingen voor gebouwbeheertechniek in het systeem te integreren, zoals kleine beeldschermen voor deurcommunicatie of radio's. Aan het basisdesign zullen we echter niets veranderen.

Herbert W. Richter: ik wil al heel lang voor dit programma een display van 71x71 mm, dat we om verschillende redenen tot nog toe niet hebben. Daarnaast zijn er nog verschillende andere ideeën, die nog op haalbaarheid getest worden.

Denkt u ook na over nog andere materialen? Men kan bijvoorbeeld een schakelaar van hout maken of misschien zelfs van beton?

Harald Jung: we hebben al over de meest uiteenlopende materialen nagedacht, over keramiek, over carbon of zelfs schakelaars en ramen geheel van glas. Dat was om bedrijfseconomische redenen niet mogelijk. Een enkele schakelaar van carbon, zou ongeveer 400 Euro kosten, dat zou waarschijnlijk door niemand betaald worden of in elk geval zo sporadisch dat productie niet zinnig is. Toch hebben we een fabriek waar ook individuele productie mogelijk is. Hierdoor is er een grote productdiepte mogelijk. Bovendien onderscheiden we ons hiermee van Aziatische concurrenten en beschermd het ons tegen imitators. Naast de schakelaar en de contactdoos bieden binnen de productlijnen ook toepassingen als bijvoorbeeld deurcommunicatie en telefoon- of TV-contactdozen.

Meneer Jung, u heeft zojuist uw buitenlandse concurrenten genoemd. Heeft u ooit gedacht aan productie buiten de bestaande locaties in Schalksmühle of Lünen of zelfs in het buitenland?

Harald Jung: een jaar of 25 - 30 geleden hebben we erover nagedacht, om een deel van het bedrijf, of tenminste een productielijn, te verplaatsen naar Baden-Württemberg, omdat dat een belangrijk omzetgebied is.
Echter voor mijn vader en de toenmalige medebedrijfsleider de heer Schulte werd al snel duidelijk dat we hier in Schalksmühle en Lünen ons zeer gemotiveerde en goed ingespeelde personeelsbestand hadden. Een nieuw productiegebouw ergens anders neerzetten en nieuwe machines kopen kan iedereen. Een volwassen werknemerstructuur is echter niet zo makkelijk om te vervangen. Bovendien voelen we ons ook verplicht aan onze medewerkers. Voor ons komen onze mensen voor de schakelaar. Wij generen hierom daadwerkelijk het grootste deel van de toegevoegde waarde in de regio en meer dan 90 procent van onze productie vindt plaats in Duitsland. En dat is zelfs TUV gecertificeerd. Dus niet zoals bij anderen die doen alsof ze in Duitsland produceren en ondertussen een deel van de productie uitbesteden aan Polen, Tsjechië of zelfs China.

Maar ongetwijfeld voelt u ook soms de druk, om naar Azië te gaan en daar goedkoper te produceren.

Harald Jung:
dat kan dan kortstondig misschien functioneren, maar op de lange termijn zeker niet. Er is tenslotte ook zoveel geautomatiseerd, dat het nauwelijks mogelijk is dat de massaproductie daar goedkoper zal zijn. De dichtstbijzijnde leverancier bevindt zich in de directe omgeving. Hij produceert sokkels voor de contactdozen. ook de meeste andere leveranciers bevinden zich binnen een straal van 40 tot 50 kilometer van Schalksmühle.

Tot slot interesseert het mij hoe de schakelaar er in de toekomst uit zal zien. Heeft u daarvan een beeld voor ogen?

Herbert W. Richter:
de klassieke schakelaar zal zich in geringe mate aan de tijdsgeest aanpassen, maar zal op zich niet veel veranderen. Parallel daaraan zal de elektrotechniek steeds verder blijven ontwikkelen. Hier concrete voorspellingen over doen, zou koffiedik kijken zijn. Ik ben er in principe van overtuigd dat de mechanische schakelaar, die vaak al doodverklaard wordt (door elektronica-enthousiaste jongeren) er ook over 20 of 30 jaar nog zal zijn.

Harald Jung: ook ik ben ervan overtuigd dat de klassieke mechanische schakelaar blijft bestaan. De toekomst ligt in de woningen met thuisnetwerk. En daarvoor zijn wij met onze KNX oplossingen het beste uitgerust.

Het interview is afgenomen door Christian Schittich, architect en auteur.